1.در مقیاس نانو:
• نسبت سطح به وزن مواد بسیار افزایش می‌یابد.
• خواص فیزیکی مانند شکل، مورفولوژی، خواص اپتیکی، الکتریکی، مغناطیسی و مکانیکی تغییر می‌کند.
• خواص شیمیایی مثل واکنش‌پذیری و توانایی شرکت در فرآیندهای شیمیایی افزایش می‌یابد.

۲. دسته‌بندی نانو مواد و کاربرد آن‌ها در ایران:

با پیشرفت فناوری نانو، استفاده از نانو مواد در صنایع مختلف کشور در حال گسترش است. در ادامه دسته‌بندی نانو مواد به همراه نمونه‌های کاربردی در ایران آمده است:

۲-۱. نانو ذرات فلزی و اکسیدهای فلزی

فلزات خالص یا اکسیدهای فلزی با خواص منحصربه‌فرد، کاربردهای وسیعی در الکتریکی، آنتی‌باکتریال، کاتالیز و صنایع بهداشتی دارند.

نمونه‌های پرکاربرد در ایران:

نانو ذرات نقره (Ag):
کاربرد: منسوجات ضد میکروب، فیلترهای هوا و آب، تجهیزات پزشکی
تولید: شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی

نانو دی‌اکسید تیتانیوم (TiO₂):
کاربرد: ضدعفونی‌کننده، مدارهای چاپی، سلول‌های خورشیدی، پوشش‌های ضد باکتری، رنگ‌های خودتمیزشونده، کرم‌های ضد آفتاب و…
استفاده: مصالح ساختمانی در شرکت‌های ایرانی

نانو اکسید روی (ZnO):
کاربرد: صنایع آرایشی، بهداشتی، سنسورها، عایق‌های UV

۲-۲. نانو مواد کربنی

نانولوله‌های کربنی، گرافن و فولرن‌ها به خاطر خواص مکانیکی و الکتریکی برتر در صنایع پیشرفته کاربرد دارند.

نمونه‌های پرکاربرد در ایران:

نانولوله‌های کربنی (CNTs):
کاربرد: حسگرهای دقیق، باتری‌های لیتیوم-یونی، پوشش‌های مقاوم
استفاده: تجهیزات پزشکی و صنعت خودرو

گرافن:
کاربرد: الکترونیک، مواد ضد خوردگی، کامپوزیت‌های سبک
پروژه‌های مرتبط با باتری‌های پیشرفته و جوهرهای رسانا در حال اجرا است

۲-۳. نانو کامپوزیت‌ها

ترکیبی از نانو ذرات با پلیمر، فلز یا سرامیک برای بهبود خواص مکانیکی، حرارتی و رسانایی.

نمونه‌های پرکاربرد در ایران:

کامپوزیت‌های پلیمری: قطعات سبک و مقاوم خودرو، بدنه هواپیما، لوازم ورزشی

نانو کامپوزیت‌های ساختمانی: بتن خودترمیم‌شونده، پوشش‌های ضد خوردگی

۲-۴. نانو مواد زیستی و دارویی

تحول در زیست‌فناوری و داروسازی با کاربردهایی مانند انتقال هدفمند دارو و کنترل رهایش.

نمونه‌های پرکاربرد در ایران:

نانو حامل‌های دارویی: درمان هدفمند سرطان، کاهش عوارض دارویی
شرکت‌های فعال: نانودارو، شفا دارو

نانو کودها و آفت‌کش‌ها: افزایش بهره‌وری کشاورزی با آزادسازی تدریجی مواد مغذی

۲-۵. نانو مواد در محیط زیست و تصفیه

کاربردهای مهم در حفظ محیط زیست با بهبود فرآیندهای تصفیه و کاهش آلاینده‌ها.

نمونه‌های پرکاربرد در ایران:

نانو فیلترها: تصفیه آب و هوا، حذف فلزات سنگین و میکروارگانیسم‌ها

نانو ذرات مغناطیسی (Fe₃O₄): جداسازی آلاینده‌های آلی و معدنی از فاضلاب

جمع‌بندی نهایی

علم نانو‌شیمی و تولید نانومواد، از دستاوردهای مهم در توسعه فناوری‌های نوین جهان و ایران است.
شناخت و بهره‌برداری هدفمند از این مواد می‌تواند ارزش افزوده و کیفیت محصولات صنایع شیمیایی، دارویی، کشاورزی و محیط زیست را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

آگاهی از انواع نانومواد، روش‌های سنتز و کاربردهای آن‌ها، نقش کلیدی در ارتقاء بهره‌وری و جایگاه رقابتی صنایع داخلی دارد.

کمیسیون فنی اتحادیه صنف مواد شیمیایی تهران